LỄ HỘI ARIÊU PING CỦA NGƯỜI PA KÔ

Thứ ba - 28/02/2017 08:08

LỄ HỘI ARIÊU PING CỦA NGƯỜI PA KÔ - Hồng Thái

Ảnh lễ hội

Ảnh lễ hội

Sự sống bắt nguồn từ những dòng chảy không ngừng của thời gian hay là từ những dòng song chở nặng phù sa, cho dù ở nơi đâu nó vẩn để lại những dấu ấn thăng trầm trong lịch sử loài người, nó tạo nên những bản trường ca lắng động, khắc sâu vào lòng người, thiên nhiên luôn ưu ái trước sự sống vô tận, chúng tạo cho con người một sức sống mãnh liệt trong suốt chiều dài lịch sử, dựng nước và giữ nước của dân tộc Việt Nam. Trải dài theo dãy núi Trường sơn tỉnh Quảng Trị vùng đất miền Trung chịu nhiều nắng, gió và cũng giống như những dân tộc khác, mỗi dân tộc, mỗi dòng họ, đều có những phong tục, tập quán, khác nhau nó được kết nối và truyền thụ qua nhiều thế hệ, qua những mối liên hệ về tâm linh, tính ngưỡng của con người nói chung. Mỗi một phong tục, mỗi một tập quán nó gắn liền với những lễ, nghĩa của một cộng đồng, xã hội đây là những sản phẩm tinh hoa của nhân loại, nó góp phần phong phú vào kho tàng văn hóa dân gian của dân tộc việt.
            Cứ 10 năm, mới được tổ chức một lần vào mùa khô tháng ba. Đây được xem là ngày lễ giổ tổ của người Pa kô, lễ hội này tôn vinh và nhớ ơn những người đã khuất, đây củng là dịp tập trung con cháu của các dòng họ người Pa Cô về tụ hội để tổ chức lễ làm nhà mồ mới cho tổ tiên, ông, bà hoặc cha mẹ. Nó mang giá trị nhân văn sâu sắc, của một tộc người. Lễ hội Ariêu Ping  mang tính cộng đồng cao, được tổ chức theo tình tự mang tính chất tập thể, người đứng đầu là người có uy tính và chức sắc cao nhất trong dòng họ và trong thôn bản. Lễ mang tính tâm linh in đậm những nét văn hóa riêng biệt và độc đáo của một tộc người, của vùng miền, bản sắc văn hóa.
 
            Trước khi lễ hội Ariêu Ping được tổ chức, họ hội ý trước 3 năm. Mỗi dòng họ Pa Kô cử ra một người trưởng dòng họ để làm phong tục cho dòng họ mình. Lễ hội này còn gọi là "Lễ nhổ xương ma, đưa vào nhà mới, còn gọi là nhà Ping".
            Theo lời kể của già làng "Côn Nghĩa" thôn Princ xã A Dơi. Để chuẩn bị cho  lễ hội  Ariêu Ping. "Già làng mời những người đại diên của các dòng họ đến để lên kế hoạch tổ chức lễ, lúc này già làng cử một người có địa vị và uy tín nhất trong thôn, đi mời những người làng khác đến để cùng tham gia lễ Ariêu Ping. Nhưng phải người dân tộc Pa Kô. Lúc này già làng đứng ra chọn một thửa đất rộng,  diện tích khoảng 80m2  để các dòng họ làm nhà ping " nhà ping còn gọi là nhà mồ" cho dòng họ mình.
Ngôi nhà ping: cao khoảng 1,8m nó được làm đều nhau theo từng hàng, vật liệu làm nhà ping chủ yếu bằng tre nứa, trước mộ được trang trí bằng những con ping tức là “tượng hình người”, nam và nử được đẻo bằng những thân cây rất cầu kỳ và kỳ lạ.
Lễ vật cúng tổ tiên: những dòng họ chung nhau cúng 1 con trâu đực to và 5 ché rượu cần để làm lễ vật dâng lên thần linh và tổ tiên. Riêng mổi dòng họ lễ vật gồm có heo hoặc dê tùy theo quy định của trong làng một thứ đặc biệt không thể thiếu đó là "nếp Than". Công việc dời mộ và làm nhà ping chủ yếu là người khác làng, sau khi hoàn thành công việc di dời những phần mộ về nơi ở mới, trên đường đi người Pa Cô tổ chức múa, hát và quan niệm rằng đưa ma về nha nhà mới là phải vui vẽ để giúp linh hồn người đã khuất sớm được đầu thai và chuyển kiếp.
Nhạc lễ bao gồm: 1. Tù và loại nhạc cụ này được làm bằng sừng trâu khi thổi lên có tiếng kêu rất lớn nó báo hiệu công việc đã xong đang về nhà ping mới.
                                    2. Khèn là loại nhạc cụ "được làm bằng tre hoặc nứa" khi thổi lên nó tiếng thánh thót nhẹ nhàng, dịu êm làm đắm say lòng người.
                                    3. Đàn Ta lư loại nhạc cụ này được làm từ gổ  cây hoa sửa hoặc gổ cây mít, loại đàn này chỉ có hai giây khi đánh lên chỉ có 2 thanh.
                                    4. Trống và chiêng la là hai nhạc cụ không thể thiếu trong các lễ hội và phong tục tập quán của đồng bào Pa Kô.
                                    5 Ta ngát là loại nhạc cụ đặc trưng nó được làm từ những cây tre nhỏ có chiều cao khoảng 2m.
                                    6. Chim tu tiết nó được làm bằng gổ người Pa cô có quan niệm rằng khi chim Tu tiết múa giúp cho tâm hồn người đã khuất về làng mới vui vẽ.
Trang phục của những người tham gia lễ hội: trang phục nam "khố" là một mãnh vải có chiều dài khoảng 2m được quấn theo hai đuôi, trước và sau. trên đầu đội "Lướt" còn gọi là khăn đống. Trang phục nử gồm áo a do và xấn.
            Công việc đưa ma về nhà ping đã hoàn thành lúc này người Pa Kô tổ chức lễ hội múa hát theo phong tục, con trâu cúng ma lúc này được đưa ra  để làm lễ tế, lúc này già làng đại diện cho các dòng họ đứng ra cúng ma và múa. “Khi đâm trâu hai làng phải múa cùng nhau”, lúc này người trong làng đưa cho người khác làng một vật lễ đó là cây mác dùng để đâm trâu theo phong tục.
             Lễ đâm trâu cũng là công việc hết sức thân trọng, mổi lần đâm trâu phải đâm bên trái nếu như đâm trúng bên phải thì người đâm trâu bị phạt phong tục của thôn bản thường là một con trâu tương đương với con trâu cúng ma.
            Sau khi công việc đã hoàn thành người Pa Kô tổ chức múa hát những bài truyền thống của họ "Ca lơi" hát đối đáp giữa hai làng với nhau, đây là những câu hát mang tính chất trao đổi công việc qua lại giữa hai làng như:
            A van, van, van, A vớt.
            Ta đung giang.
            Ta đung giang.
            Ta đung giang.
            Đung giang, ta ngan, đung hê, lư hè. ta vớt, ta với.
            Tê ngan lư hè. Hư hư, hư hư.
            "Ca lơi" đươc xem là những lời ca và điệu múa, thay cho lời cám ơn của gia chủ và bản làng, đây củng là lúc kết thúc một khoảng thời gian bận rộn chuẩn bị cho mùa lễ hội A riêu Ping của người Pa Kô họ ăn mừng và vui chơi nhảy múa suốt đêm cho đến lúc mặt mọc. 
505070; Quản Trị -Kỹ thuật: Nguyễn Phú Sơn - Phó Trưởng phòng - ĐT: 0533 782123 
Địa chỉ: Phòng Văn hóa và Thông tin huyện Hướng Hóa * 156 Lê Duẩn, thị trấn Khe Sanh, huyện Hướng Hóa, tỉnh Quảng Trị * Điện thoại thường trực: 0533 880582
 

Tác giả bài viết: Hồng Thái

Nguồn tin: Hồng Thái - Công chức VHTT xã A Dơi


 
Tổng số điểm của bài viết là: 0 trong 0 đánh giá
Click để đánh giá bài viết

  Ý kiến bạn đọc

  Ẩn/Hiện ý kiến

Những tin mới hơn

 

Những tin cũ hơn

Thông báo
GIấy mời